Het is al diverse malen aangetoond dat graancirkels, hoe mooi en complex die geometrische vormen in graanvelden ook zijn, gewoon door mensen worden gemaakt en daar is niet veel meer voor nodig dan een paar houten planken en wat touw. Op YouTube vind je diverse filmpjes die tonen hoe je dat zelf kunt doen (of kijk eens op www.circlemakers.org).

En toch zijn er mensen die blijven geloven in allerlei bijzonder vreemde verklaringen voor het fenomeen.

Sid Presley, de zanger van de sixtieshitgroep The Troggs bijvoorbeeld – u kent de groep wellicht nog van ‘Wild Thing’ of ‘A girl like you’ – is er volledig van overtuigd dat graancirkels iets mysterieus zijn. Toen de Britse groep Wet Wet Wet in 1994 een wereldhit scoorde met de door Presley geschreven hit ‘Love is all around’ (uit de blockbuster Four Weddings and a Funeral) en Presley plotseling een klein fortuin op zijn bankrekening kreeg, investeerde hij alles in een stichting die graancirkels onderzoekt.

Dichter bij huis is er wijlen Bram Vermeulen, die een gepassioneerde believer in bovennatuurlijke graancirkelmakerij was. En de Nederlandse Janet Ossebaard. Zij houdt zich al lang bezig met graancirkels, noemt zichzelf wetenschapper in de graancirkels en geeft in binnen- en buitenland lezingen over het ‘fenomeen’. Maar ook na zeventien jaar studie heeft zij niet door dat al die graancirkels door gewone, zij het creatieve, mensen worden gemaakt.

Janet heeft diverse verklaringen voor graancirkels:

• ‘Elektromagnetische puntbronnen’ (WTF?)
• In de ionosfeer ontstaat een plasmavortex, een wervelende kolom van elektrisch geladen lucht. De draaikolk raakt de aarde en maakt een graancirkel.
• Uiteraard ontbreken buitenaardse wezens ook niet in deze lijst. In graancirkels zouden immers vreemde substanties voorkomen die niet van de aarde afkomstig zijn – meteen hét bewijs dat buitenaardse wezens zich hier komen vermaken of kosmische boodschappen overbrengen via de cirkels. Je zou toch denken dat buitenaardse wezens zo vergevorderd zijn dat ze eenvoudiger middelen zouden gebruiken…

Bewijzen voor dit alles ontbreken uiteraard en divers pseudowetenschappelijk onderzoek wordt erbij gehaald om haar beweringen toch enige vorm van ernst te geven.

Maar stel dat we even meegaan in de bizarre theorieën van mevrouw Ossebaard (meer een naam voor een Viking dan voor een zweefteef, vinden wij). Dan is het toch op z’n minst vreemd te noemen dat die vortexen en aliens en elektromagnetische puntbronnen e tutti quanti een opvallende voorliefde voor graan aan de dag schijnen te leggen. Je zou kunnen verwachten dat je toch ook eens een zandcirkel zou zien, of een bloemenweicirkel. Maar nee: het moet graan zijn.

Verder schijnt het mevrouw Ossebaard nog niet te zijn opgevallen dat men enkel tussen juli en augustus graancirkels kan spotten. Wanneer de studenten vakantie hebben.

Koppel deze inzichten aan de filmpjes en men moet al héél… – we zoeken tevergeefs een gepast adjectief – … dom zijn om nog naar bovennatuurlijke verklaringen te zoeken.

Maar toch. Volgens Janet zouden graancirkels zelfs een helende werking hebben. Bent u toevallig in de buurt van een graancirkel terwijl die zich vormt, dan voelt u zich volgens Janet Ossebaard al snel in een opperste staat van geluk.

O ja, de lezingen van mevrouw Ossebaard vallen vaak samen met andere lezingen over hypnotherapie, auralezen en astrologie, en over de spiritualiteit van de Maya’s. U weet zo meteen in welk hoekje we haar lezingen over graancirkels kunnen plaatsen. Twee woorden, zet u ze naar eigen goeddunken aan elkaar: ‘shit’ en ‘bull’.

In 2008 kreeg Bruno Clement van SKEPP de prijs De Zesde Vijs, een prijs die jaarlijks wordt uitgereikt aan iemand die de verspreiding van wetenschap ter harte neemt en pseudowetenschap ontmaskert. Clement maakte een reportage die op Canvas en RTBF werd uitgezonden. In die reportage nam hij deel aan een ‘cerealogisch’ congres (waar graancirkelspecialisten samenkomen). De climax van de reportage was toen hij in contact wist te treden met een min of meer clandestiene groep van graancirkelartiesten, landschapskunstenaars zeg maar (want het gaat hier om een kunst). Zo wist hij samen met hen ’s nachts op stap te gaan en op een infraroodcamera vast te leggen hoe ze een mooie graancirkel maakten. Het resultaat mocht er zijn. Maar de volgende ochtend waren de experts al ter plaatse om te zeggen dat deze graancirkel, eh… ‘authentiek’ was. Om helemaal overtuigend te zijn deden de graancirkelmakers hun creatieve werk nog eens op klaarlichte dag over voor een gewone camera. Niet op een graanveld, want het risico van aanstuivende woedende boeren overdag is te groot, maar op een strand. Daarbij wordt getoond dat de makers, onder leiding van iemand met de artiestennaam Serial Killer, alleen gebruikmaken van stokken, planken en koorden. Daarmee is meteen duidelijk dat het niet om buitenaardse wezens of draaikolken gaat.

In januari 2011 hebben slimme ondernemers in Centraal-Indonesië een flinke duit weten te verdienen door een graancirkel aan te leggen. De cirkel met een doorsnee van zeventig meter trok zo veel publiek dat de politie het gebied had afgeschermd. Dorpelingen waren echter al lang toegangsprijzen gaan vragen om de cirkel te bekijken. De cirkel was volgens verschillende deskundigen duidelijk door mensen aangelegd. Zowel de Indonesische ruimtevaartorganisatie als het atoomagentschap concludeerde dat de cirkel niet het werk van een ufo kon zijn.

In 2010 was een landbouwer in het Nederlandse Zevenbergen het beu. Hij had genoeg van mensen die stiekem graancirkels kwam maken en van het volk dat dat altijd op de been bracht. Een buur van hem zag het anders. Op zijn veld met gerst lagen vier kleinere graancirkels. Een rood/wit lint langs een tractorspoor wees de weg. Voor het veld had hij een brievenbus geplaatst met daarop het verzoek een vrijwillige gift te doneren, bijvoorbeeld vijf euro. Heel wat minder dan Janet voor haar lezingen vraagt trouwens.

Ook in 2010 merkte men ’s winters plotseling ‘ijscirkels’ op in water. In tegenstelling tot graancirkels waren deze niet door de mens gemaakt. Maar de wetenschap had er een verklaring voor: als twee waterstromen tegen elkaar botsen, ontstaan golven of draaikolken. Wanneer het ijskoud is, zou er een ronde, draaiende ijscirkel ontstaan.

In 2009 had Nederland de eer om de tot dusver grootste graancirkel te herbergen. In een graanakker in het Zeeuwse Wilhelminadorp bevond zich een cirkel van zo’n 25 hectare groot. De grootste graancirkel tot dan toe werd gevonden in Zuid-Engeland en was ´slechts´ negen hectare groot. De Zeeuwse graancirkel werd gemaakt door kunstenaar Remko Delfgaauw uit Zonnemaire en een ploeg van 55 graancirkelmakers.

Ook in België komt de graancirkelkunst voor. In april 2009 maakten studenten na een nachtje stappen een graancirkel op het veld van voetbalclub Tubeke. De cirkel stelde het symbool van hun studentenvereniging voor en bracht de club duidelijk geluk: voor het eerst in tien wedstrijden lukte het Tubeke om te winnen!

Oorspronkelijk verschenen in mijn boek: Vergaat de wereld in 2012?