Feit: acupunctuur wordt in China niet erkend en wordt er als kwakzalverij beschouwd.

We pauzeren even.

En we herhalen: acupunctuur wordt in China niet erkend en wordt er als kwakzalverij beschouwd.

Merkwaardig genoeg wordt acupunctuur steeds populairder bij ons in het Westen. Zich als menselijk dartbord aanbieden om van een of andere aandoening af te komen, lijkt op het eerste gezicht onzinnig en eerlijk gezegd ook op het tweede en derde gezicht. Maar ook hier moeten we stellen: men gelooft in de werking van acupunctuur omdat het een duizenden jaren oude praktijk is die uit het Oosten komt en daardoor romantisch en mysterieus klinkt…

In april 2011 publiceerde het Belgische Kenniscentrum Gezondheidszorg echter een rapport waaruit voor de zoveelste keer bleek dat acupunctuur helemaal niet werkt en hooguit pijn heel tijdelijk kan verlichten. Het zou zelfs niet uitmaken of de naalden volgens de regels van de acupunctuur geplaatst worden of dat ze willekeurig op het lichaam worden aangebracht, zo stelt het rapport. Nu klinkt ‘volgens de regels van de acupunctuur’ simpeler dan het is, want er zijn ontelbare acupunctuurmethodes en -richtlijnen die elkaar niet zelden tegenspreken. Maar dat krijg je natuurlijk, wanneer je je heelkunde baseert op, eh, ‘energiebanen in het lichaam’.

Maar het is ingewikkelder – en daardoor interessanter – dan we denken. Er bestaan wetenschappelijke studies die aantonen dat acupunctuur wel degelijk werkt bij pijnbestrijding en zelfs bij het verlichten van de neveneffecten van chemotherapie. Maar er zijn evenveel wetenschappelijke studies die aantonen dat hetzelfde effect wordt bereikt wanneer men zomaar lukraak wat naalden in een patiënt steekt. Dat ‘menselijke dartbord’ van daarnet was dus niet overdreven.

Dat miljoenen patiënten overal ter wereld toch vaak tevreden blijken te zijn en zich geholpen voelen, is te danken aan een combinatie van factoren – waarbij ‘conditionering’ een heel belangrijke rol speelt – die we voor het gemak onder de algemene noemer placebo-effect kunnen onderbrengen, in de hand gewerkt door de tijd en aandacht die de patiënten van de therapeut krijgen.

Het grote risico is dat mensen die rotsvast in acupunctuur geloven een ernstige aandoening verwaarlozen en daardoor te laat aan een klassieke behandeling beginnen. Geen enkele opleiding tot acupuncturist wordt in België en Nederland overigens gecontroleerd door een officiële instantie. In januari 2009 diende een Vlaamse fysiotherapeut voor de rechtbank te verschijnen omdat hij naast fysiotherapie ook acupunctuur beoefende. Hoewel het om louter kwakzalverij gaat, mocht hij dat volgens het openbaar ministerie niet doen omdat hij geen arts was. Het klinkt tegenstrijdig, maar het houdt ergens wel steek: een échte arts – of hij nu acupunctuur aanbiedt of niet – zal eerder merken wanneer een patiënt dringend een klassieke behandeling nodig heeft dan een kwakzalver.

Vooral in de showbizzwereld kunnen alternatieve behandelingen zoals acupunctuur op veel bijval rekenen. Zo verklaarde zangeres Mariah Carey eind 2010 dat ze haar zwangerschap aan de acupunctuur te danken had, op aanraden van Céline Dion. Ook Sheryl Crow en Jennifer Aniston gaan helemaal voor acupunctuur om zwanger te worden.

Er worden ook volop alternatieve acupunctuurbehandelingen ontwikkeld om zich van de grote hoop te onderscheiden en een graantje van het succes mee te p(r)ikken. Ooracupunctuur bijvoorbeeld. Het oor is daarbij representatief voor het hele lichaam en afhankelijk van de aandoening moet een bepaalde plaats van het oor een naaldje krijgen. Kate Moss is er naar het schijnt weg van. Wij denken erover na om met onze eigen variant te komen: punacupunctuur, waarbij de patiënt herhaaldelijk op een stoel gaat zitten waar punaises op liggen.

Oorspronkelijk verschenen in mijn boek: Vergaat de wereld in 2012?